กลศึก หมายถึงอะไร ?

คำว่า “กลศึก” (stratagem) ในที่นี้หมายถึง “การใช้วิธีที่ไม่ปกติในการบรรลุเป้าหมาย” ซึ่งคำว่า “วิธีที่ไม่ปกติ” ในที่นี้หมายถึง “วิธีที่พลิกแพลง ไม่ตรงไปตรงมา ไม่เป็นไปตามแบบแผนปกติ”

วิธีดังกล่าว มี 5 รูปแบบกว้าง ๆ ได้แก่ (1) แปลกประหลาด พิสดาร (2) ไม่อยู่ในการคาดเดา เหนือความคาดหมาย (3) โลดโผน ลัดขั้นตอน (4) อุกอาจ โผงผาง (5) แนบเนียน สังเกตได้ยาก . มีทั้งใช้ในทางที่ผิด ถูก และกลาง ๆ . ทั้งนี้ คำนิยามข้างต้นเป็นสิ่งที่ผู้เขียนสร้างมาให้ใช้ในหนังสือเล่มนี้ อาจไม่เหมือนที่อื่นเสมอไป

ซึ่งก็มีคำอื่นที่คล้ายกัน เช่น คำว่า “กลอุบาย” หรือ “อุบาย” หรือ “เล่ห์กล” หรือ “เล่ห์เหลี่ยม” หรือ “ความเจ้าเล่ห์” หรือ “ชั้นเชิง” ฯลฯ . แต่ที่ผู้เขียนใช้คำว่า “กลศึก" ก็เพราะให้ความรู้สึกเป็นวิชาการดี ต่างจากคำอื่นที่ให้ความรู้สึกเป็นภาษาพูดมากกว่า

เช่น ใครบางคนต้องการสอบผ่าน แล้วเขาตั้งใจอ่านหนังสือสอบ แบบนี้ถือเป็นวิธีปกติ (ไม่ใช่กลศึก) แต่ถ้าเขาแอบลอกคำตอบคนอื่น(ลอกเลียน)หรือแอบรู้ข้อสอบล่วงหน้า(ล่วงรู้)หรือเข้าไปตีสนิทกับคนออกข้อสอบ จะได้รู้ข้อสอบมากกว่าคนอื่น(สร้างความสัมพันธ์ → ล่วงรู้)แบบนี้ถือเป็นวิธีที่ไม่ปกติ (เป็นกลศึก)

หรือถ้าเราขายของโดยอธิบายสินค้าตามปกติ แบบนี้ถือเป็นวิธีปกติ (ไม่ใช่กลศึก) แต่ถ้าเราแสร้งทำเป็นยุ่ง ทำนู่นทำนี่ คนที่ผ่านมาเห็นจะได้นึกว่าเราขายดี หรือถ้าเป็นวิดีโอในออนไลน์ก็อาจจะเอากล่องกระดาษเปล่า มาวางซ้อนกันเป็นฉากหลัง หรือให้คนทำเป็นแพ็กของอยู่ข้างหลัง คนดูจะได้นึกว่าเราขายดี(บิดเบือน)แบบนี้ถือเป็นวิธีที่ไม่ปกติ (เป็นกลศึก)

หรือคนที่วิเคราะห์ธุรกิจแล้วตัดสินใจลงทุน แบบนี้ถือเป็นวิธีปกติ แต่ถ้าเขาแอบรู้ข้อมูลวงในมากกว่าคนอื่น(ล่วงรู้)โดยอาจจะใช้เส้นสายในการเข้าถึงข้อมูล(ใช้สิทธิพิเศษ → ล่วงรู้)หรือใช้ความสัมพันธ์ส่วนตัวเข้าหาคนที่เข้าถึงข้อมูล(ใช้ความสัมพันธ์ → ล่วงรู้)หรืออีกวิธีหนึ่ง เขาอาจจะรวมหัวกับคนอื่นสร้างข่าวปลอมเพื่อปั่นราคาหุ้น(รวมตัว → บิดเบือน → ช่วงชิง)แบบนี้ถือเป็นกลศึก

อย่างไรก็ตาม คำว่า “วิธีที่ไม่ปกติ” ในบางกรณีมันก็ก้ำกึ่ง จะมองว่าปกติหรือไม่ปกติก็ได้ จะมองว่าเป็นกลศึกหรือเป็นวิธีปกติก็ได้ ไม่ได้มีเส้นแบ่งที่ชัดเจนเสมอไป

หรือถ้าลูกของเราเขากำลังซน แล้วเราบอกลูกตรง ๆ ว่าให้อยู่นิ่ง ๆ แบบนี้ถือเป็นวิธีปกติ แต่ถ้าไม่ได้ผล เราก็อาจจะหาของเล่นอย่างอื่นมาเบี่ยงเบนความสนใจ(ใช้ความชอบ → หลอกล่อ)หรือต่อรองว่าถ้าอยู่นิ่ง ๆ อีก 5 นาที จะเอาขนมให้(ใช้ความชอบ → สร้างพันธะ)แบบนี้ถือว่าก้ำกึ่ง แต่ก็พอนับว่าเป็นกลศึกได้ เพราะเป็นเรื่องของการออกอุบาย

ในส่วนถัดไป เราจะแสดงให้เห็นถึงกลศึกทั้งหมด เพื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพรวมคร่าว ๆ ก่อน